Hangi Araçlar Ne İşe Yarar?
Çocuk ve ergen gelişiminde karşılaşılan akademik zorluklar, dikkat sorunları veya öğrenme güçlükleri, doğru tanı ve kişiselleştirilmiş bir müdahale planı ile aşılabilir. Peki, uzmanlar bu süreçte hangi test ve programları kullanır? WISC-IV, Attentioner(Dikkatimi Topluyorum Programı), ÖÖG(Özgül Öğrenme Güçlüğü) Bataryası, PREP ve MOXO Dikkat Testi gibi araçlar neyi ölçer ve hangi yaş gruplarına uygulanır?
Değerlendirme süreci, çocuğun güçlü ve geliştirilmesi gereken yönlerini objektif verilerle ortaya koyar.
1. WISC-IV (Wechsler Çocuklar İçin Zeka Ölçeği-IV)
WISC-IV, 6 yaş 0 ay ile 16 yaş 11 ay arasındaki çocuk ve ergenlerin bilişsel yeteneklerini (zeka düzeyini) ölçmek için kullanılan standart bir zeka testidir.
Ne Ölçer?
* Genel Zeka Puanı : Çocuğun genel bilişsel kapasitesini gösterir.
* Dört temel endeks puanı: Sözel Kavrama(SKDP), Algısal Akıl Yürütme(AAYDP), Çalışma Belleği(ÇBDP) ve İşlemleme Hızı(İHDP).
Nasıl Kullanılır?
Akademik zorlukların, öğrenme güçlüklerinin veya üstün zekanın teşhisi/belirlenmesinde temel bir araçtır. Elde edilen profil, çocuğun öğrenme stilini anlamada kilit rol oynar.
2. ÖÖG Bataryası (Özel Öğrenme Güçlüğü Bataryası)
Bu batarya, özellikle Özel Öğrenme Güçlüğü (Disleksi, Disgrafi, Diskalkuli) riski taşıyan çocuklarda, öğrenmenin bilişsel alt süreçlerini detaylıca incelemek için kullanılır.
Ne Ölçer? İşitsel dikkat, görsel dikkat, bellek, işitsel ayırt etme, fonolojik farkındalık ve hızlı isimlendirme gibi öğrenmenin temel bileşenlerini inceler.
Yaş Aralığı: Genellikle 6 yaş ve üzeri için uygundur.
Nasıl Kullanılır? Okuma, yazma ve matematik becerilerindeki zorlukların temelinde yatan bilişsel eksiklikleri belirler.
Dikkat Değerlendirmesi ve Takibi: MOXO Testi
Tanı sürecinde, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) şüphesi varsa, objektif ve bilgisayar tabanlı testler devreye girer.
MOXO, dikkat eksikliği ve hiperaktivitenin dört temel boyutunu ölçen bir sürekli performans testidir (CPT).
* Yaş Aralığı: 6-12 yaş arası (MOXO Kids) ve 13-65 yaş arası (MOXO Adult) versiyonları bulunur.
* Ne Ölçer?
* Dikkat (Odaklanma)
* Zamanlama (Doğru anda tepki verme)
* Dürtüsellik (Gereksiz tepki verme eğilimi)
* Hiperaktivite (Aşırı hareketlilik)
Test sırasında kullanılan işitsel ve görsel çevresel çeldiriciler (distraktörler) ile günlük yaşamdaki dikkat dağıtıcı unsurlara karşı çocuğun performansını simüle eder.
* Nasıl Kullanılır? DEHB tanısında uzmanlara ek veri sağlar ve müdahale programlarının etkisini takip etmede kullanılır.
Müdahale Programları: Sonuçlardan Uygulamaya
Değerlendirme testlerinden elde edilen sonuçlar, çocuğun ihtiyacına yönelik en uygun müdahale programını belirler.
1. PREP (Okuma Güçlendirme) Programı
PREP Programı, nöropsikolojik temelli bir bilişsel müdahale programıdır. Prof. J. P. Das tarafından geliştirilmiş PASS teorisinde planlama, dikkat, eş zamanlı ve ardıl işlemleme özellikleri üzerine kurulmuş bir okumayı geliştirme programıdır.
Yaş Aralığı: Genellikle 7 yaş ve üzeri çocuklar için uygundur.
* Odak Noktası: Özellikle okuma ve okuduğunu anlama sorunlarının temelinde yatan bilişsel süreçleri güçlendirmeyi hedefler.
* Ardıl İşlemleme: Bilgiyi sıralı bir düzenle işleme becerisi (Örn: bir kelimenin seslerini veya bir cümlenin öğelerini doğru sırayla işleme).
* Eş Zamanlı İşlemleme: Bilgiyi bir bütün olarak organize etme ve algılama becerisi (Örn: okunan metni zihinde bütünleştirme).
2. Attentioner Dikkatimi Topluyorum Programı
Attentioner, dikkat eksikliği yaşayan 7-15 yaş çocuklarda uygulanan, bilişsel davranışçı temelli bir grup veya bireysel dikkat geliştirme programıdır.
* Amacı: Çocukların dikkat becerilerini geliştirmek, özellikle seçici dikkat, odaklanma, dikkati sürdürme ve bilişsel esnekliği artırmaktır.
* Nasıl Uygulanır? Genellikle 15 seans süren, oyun temelli ve yapılandırılmış görevlerden oluşur.
Sonuç: Doğru Değerlendirme, Doğru Yol Haritası
Bir çocuğun gelişimsel ihtiyaçlarını anlamak, bir puzzle’ın parçalarını birleştirmeye benzer:
WISC-IV ve ÖÖG Bataryası ile çocuğun zeka potansiyeli ve öğrenme alt yapıları belirlenir.
MOXO Dikkat Testi ile dikkat, dürtüsellik ve hiperaktivite profili objektif olarak ortaya konur.
Elde edilen bu kapsamlı verilere dayanarak, çocuğun bilişsel eksikliklerini hedef alan Attentioner veya PREP gibi kanıta dayalı müdahale programları uygulanır.
Unutmayın, her çocuk eşsizdir ve en etkili gelişim, kişiselleştirilmiş bir eğitim ve destek planı ile mümkündür.
Psikolog Büşra Türk Sarıkaya
Henüz yorum yok.